Tầng lửng và gác xép: dùng vào việc gì cho hợp

Bốn bài trước nói cầu thang đối cửa chính, cầu thang giữa nhà, đếm số bậc, và cầu thang dốc hẹp tối. Bài này nói một cách thêm diện tích rất phổ biến: tầng lửng và gác xép.

Nó cho thêm một sàn gần như miễn phí. Nhưng chiều cao và lối lên quyết định nó thành chỗ ở được hay chỉ là một cái kho trên đầu.

Chiều cao quyết định công năng

• Đứng thẳng được thoải mái thì dùng làm phòng ngủ, phòng làm việc, chỗ ngồi chơi.
• Chỉ ngồi thẳng được thì hợp làm chỗ ngủ, chỗ đọc sách, chỗ trẻ chơi — nhưng không nên là nơi ở suốt ngày.
• Chỉ bò vào được thì đó là kho, và nên gọi đúng tên nó là kho.
• Đo ở chỗ mình thật sự đứng, không đo ở chỗ cao nhất.
• Phần dưới tầng lửng cũng bị thấp đi — kiểm luôn chiều cao bên dưới trước khi làm.

🔴 Lối lên

• Thang cố định, đủ rộng, có tay vịn là điều kiện để dùng làm chỗ ở.
• Thang gấp hoặc thang thẳng đứng chỉ hợp với kho — không dùng cho phòng ngủ nếu tránh được.
• Chỗ bám ở đầu thang để bước lên bước xuống an toàn.
• Không bê đồ khi leo thang dốc; cần hai tay để bám.
• Lan can quanh mép sàn lửng phải đủ cao và khe hẹp nếu nhà có trẻ nhỏ.
• Người lớn tuổi không nên dùng lối lên kiểu này — bố trí cho họ ở tầng dưới.

Tải trọng và kết cấu

1. Hỏi kỹ sư trước khi làm thêm sàn — đây không phải việc suy đoán từ kinh nghiệm.
2. Sàn lửng làm thêm sau thì tải truyền vào tường và cột theo cách khác với thiết kế ban đầu.
3. Định dùng vào việc gì thì nói rõ với người tính: chứa hàng nặng khác hẳn với kê một cái giường.
4. Không chất hàng nặng lên gác xép khi chưa biết nó chịu được bao nhiêu.
5. Ở chung cư hoặc nhà tập thể thì phải hỏi ban quản lý trước.

Nóng và thông gió

• Khí nóng bốc lên trên, nên tầng lửng luôn nóng hơn phần dưới.
• Sát mái thì còn nóng hơn nữa — chống nóng cho mái là việc đi kèm, không phải tuỳ chọn.
• Cần một chỗ thoáng riêng, không dựa hết vào cửa sổ tầng dưới.
• Quạt hút hoặc cửa sổ mái giúp rõ rệt.
• Điều hoà ở đây tốn hơn nếu chưa xử phần nóng từ mái.

Điện và nước lên tầng lửng

• Làm một lần cho đủ: ổ cắm, đèn, công tắc hai đầu thang.
• Công tắc ở cả dưới và trên — thiếu cái này là mỗi tối phải mò trong tối.
• Không kéo dây nối dài chạy dọc thang, đây vừa vướng chân vừa nguy hiểm.
• Quạt hoặc điều hoà thì tính vị trí từ đầu, đục sau rất phiền.

Chọn công năng cho hợp

• Kho: hợp nhất với gác xép thấp, nhưng nhớ là đưa đồ lên xuống sẽ vất.
• Chỗ ngủ cho khách: hợp, vì dùng ít ngày.
• Phòng làm việc ban ngày: hợp nếu có thoáng và có sáng.
• Chỗ chơi của trẻ: chỉ khi lan can chắc và người lớn quan sát được từ dưới.
• Phòng ngủ chính: chỉ khi đứng thẳng được, có lối lên tử tế và có thông gió.

Làm cho dễ chịu hơn

• Đèn đủ sáng: gác xép thường tối vì xa cửa sổ.
• Trần sáng màu làm chỗ thấp bớt bức bối.
• Đồ thấp và gọn: giường bệt, kệ thấp, bàn thấp.
• Đánh dấu chỗ trần thấp nhất nếu khách hay cụng đầu ở đó.
• Chừa lối đi một mét kể cả khi làm kho, để còn lấy đồ ở trong cùng và để còn lau dọn.

Trước khi quyết làm

• Đo chiều cao hiện có và chia thử xem trên dưới mỗi phần còn bao nhiêu.
• Dựng thử bằng dây hoặc bìa ở đúng cao độ định làm, sống thử vài ngày với cảm giác đó.
• Hỏi giá trọn gói gồm cả thang, lan can, điện và hoàn thiện.
• Hỏi quy định địa phương về việc thêm sàn, nhất là khi nó ảnh hưởng tới diện tích sử dụng.
• Hỏi hàng xóm đã làm xem họ dùng vào việc gì và có tiếc gì không.
• Nghĩ tới mười năm sau: khi nhà có thêm người hoặc khi mình lớn tuổi hơn.

Nói cho gọn

Tầng lửng là cách thêm diện tích rẻ nhất trong nhà chật, và rất nhiều nhà dùng tốt.

Chỉ cần thành thật với hai con số: chiều cao đứng được bao nhiêu, và lối lên có an toàn không. Hai con số đó quyết định nó là phòng hay là kho — và gọi đúng tên thì dùng đúng cách.

Câu hỏi thường gặp